آتاکسی فردریش

آتاکسی فردریش بیماری ارثی است که در اثر آسیب تدریجی سیستم عصبی بروز می‌کند. آتاکسی خود یک نوع علامت است که از عدم هماهنگی حرکات بدن ناشی می‌شود به طوریکه عضلات بدن به صورت خشک و نامیزان حرکت می‌کنند. شرایط و بیماری‌های متعددی باعث بروز آتاکسی می‌شود. اما شایع‌ترین علت ارثی این حالت آتاکسی فردریش است.

سن بروز علائم اولیه در مبتلایان به آتاکسی فردریش به طور متوسط 10 تا 15 سالگی و معمولاً زیر 25 سال است. در  این بیماری بافت عصبی به ویژه در قسمت‌هایی از نخاع و اعصاب حسی بخش‌های که با مخچه در ارتباط هستند از بین می‌رود. کاهش رفلکس تاندون‌ها، اختلال در گفتار، سستی عضلات، انقباض و تشنج در اندام‌های تهتانی، از بین رفتن ( آتروفی) نورون‌های بینایی، انحنای ستون فقرات (scoliosis)، نقص عملکرد مثانه، از دست رفتن حس موقعیت یابی و حس نکردن ارتعاشات از جمله علائم این بیماری است. از جمله علائم غیر عصبی بیماری نیز آسیب عضلات قلبی است که در دو سوم بیماران دیده می‌شود. 30 درصد بیماران نیز به دیابت ملیتوس مبتلا می‌شوند.

این بیماری به صورت اتوزومال مغلوب به ارث می‌رسد. بنابراین تنها در صورتی که هر دو والد ناقل بیماری باشند، احتمال تولد فرزند بیمار وجود دارد.

ژن   FRDA یا FXN واقع در کروموزوم 9q13 در ارتباط با این بیماری شناخته شده است. طول این ژن kbp80 است و 7 اگزون دارد. این ژن کد کننده پروتئین فراتاکسین با 210 اسید آمینه است. این ژن در مبتلایان به بیماری آتاکسی فردریش جهش می‌یابد و این جهش در اکثر موارد بسط تری نوکلئوتید GAA در اینترون شماره یک است که باعث تولید پروتئینی با عملکرد ناقص می‌شود. تعداد این تکرارها در افراد نرمال بین 5 تا 33 تکرار است که البته 80 درصد افراد کمتر از 12 تکرار دارند (نرمال کوتاه). 15 درصد افراد نیز بین 12 تا 33 تکرار دارند (نرمال بلند)، البته تعداد افراد نرمالی که بیش از 27 تکرار دارند بسیار نادر است. الل های با 34 تا 65  تکرار نیز به عنوان پیش جهش در نظر گرفته می شوند. افراد حامل این الل‌ها نرمال هستند اما امکان دارد هنگام گامت‌زایی الل‌های بیماری‌زا را به فرزندان خود منتقل کنند. الل های با 66 تا 1700 تکرار نیز بیماری‌زا هستند. البته اکثر بیماران 600 تا 1200 تکرار دارند.

 

96 درصد مبتلایان به این بیماری برای جهش بسط تکرارهای تری نوکلئوتیدی هموزیگوت هستند. 4 درصد مبتلایان نیز هتروزیگوت مرکب هستند که حامل یک الل با بسط تری نوکلئوتیدی و الل دیگر با یک موتاسیون نقطه‌ای در بخش رونویسی شونده ژن هستند.

در این آزمایشگاه بررسی بسط تکرارهای نوکلئوتیدی GAA با انجام آزمایش PCR با استفاده از پرایمرهای اختصاصی برای ژن FXN انجام می‌شود. با توجه با اندازه باند مشاهده شده امکان تفریق افراد نرمال، هتروزیگوت و هموزیگوت فراهم می‌شود. البته افرادی که تعداد تکرارهای آنان بسیار زیاد باشد در این آزمایش باندی ایجاد نمی‌کنند برای تایید وجود الل بسط یافته در این افراد لازم است آزمایش ساترن بلات انجام گیرد.

 

منبع:

1- GeneReviews

Edited by Roberta A Pagon, Editor-in-chief, Thomas C Bird, Cynthia R Dolan, and Karen Stephens

Friedreich Ataxia

2- Orpha.net

Friedreich Ataxia

Edited by professor Alexies Brice

 

 

نام بیماری

آتاکسی فردریش

نام بخش

مولکولی

ژن مورد بررسی

ژن   FRDA یا FXN

نوع نمونه درخواستی

مرحله اول: 6 میلی لیتر خون محیطی از کودکان و بزرگسالان  در دو شیشه مجزا هر کدام 3 میلی لیتر.

مرحله دوم: 20 میلی گرم نمونه از پرزهای جنینی یا20 میلی لیتر از مایع آمینیوتیک جنینی در دو لوله مجزا

شرایط نگهداری

نمونه‌های خون همراه با EDTA در لوله‌های مخصوص آزمایشگاه گرفته می‌شوند و باید در جای خنک نگهداری شده و از یخ زدگی محافظت شوند.

نمونه های جنینی باید در اسرع وقت به آزمایشگاه ارسال شوند.

یادآوری: نمونه‌گیری  از جنین باید توسط پزشک متخصص و با هماهنگی آزمایشگاه انجام گیرد.

افراد مورد بررسی

مرحله اول: افراد مبتلا با علائم  فردریش آتاکسی

افراد طبیعی با سابقه فامیلی برای تعیین وضعیت ناقلی

 مرحله دوم: جنین درصورتیکه جهش والدین از قبل مشخص شده باشد

زمان مراجعه

مرحله اول: قبل از ازدواج یا قبل از بارداری

مرحله دوم : هفته 10 تا 12 بارداری

روش آزمایشگاهی

استخراج DNA، آزمایش PCR به منظور شناسایی تکرارهای تری نوکلئوتیدی سه گانه و بررسی اندازه قطعات

زمان تقریبی انجام آزمایش

مرحله اول و دوم هر کدام یک هفته

 

 

 

 

Friedreich Ataxia

Disease Name

FRDA or FXN

Analyzed Gene

6 ml whole blood in two separated tube each 3 ml.

For Prenatal Diagnosis 20 mg of  Chorionic villi sample or 20 ml of  Amniotic Fluid sample.

Note: the embryonic sample should be taken by specialists with collaboration of the laboratory.

Specimen Required

The blood should be taken in Lavender-top (EDTA) tube and keep in cool condition and avoid freezing.

Embryonic samples should be sent to the laboratory as soon as possible.

Transport Requirement

Confirmation of diagnosis in symptomatic individual. 

Predictive testing for asymptomatic individuals with a positive family history for Friedreich Ataxia.

Prenatal testing after a familial mutation has been identified.

Indication

DNA Extraction, PCR Amplification and fragment size analysis.

Method

One  Weak

Test Frequency

 

 

آزمایشگاه ژنتیک پزشکی تهران

ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه 7:30 صبح تا19:30 شب پنج شنبه 7:30 صبح تا 15:30 ظهر

عکس ها